BUSERANA

 

VII

 

Asegún baixaba cara Monxía, iban as lembranzas dos meus tempos de neno espertando e remexéndose no seu niño. Erguíanse en bandadas e estendían os seus voos inquedos na serenidade da alma. Cada paso que daba era un recordo que me peteiraba no corazón. Diante daquela ría, que tantas veces crucei no balandriño branco e lixeiro do meu pai saquei o sombreiro e recei. Atopábase revolta e bruadora, baixo o sopro varil da ceiba travesía. Os seus tombos rexos e solemnes desfacíanse chorando no albo areal do Esteiro, en que un regato escorría tristeiro e aterido.

            Naquela soedade atopei un benestar tan tranquilo e dondo que, temendo rompe-lo encanto en que vivía, fuxín da carretera e, tomando pola esquerda, subín o monte de area que ampara o pobo polo sur, ollando frente á frente para o Corpiño, o seu irmán de penedos inxentes. Antre eles acougaban as casiñas brancas engalanadas todas con movibles airóns de fume que o vento desfiañaba. Polo leste a ría, e polo poñente os altos cantís da costa brava e o mar sen límites ...

            Baixei, suspenso e admirado, deica esta beira tráxica e por ela seguín, andando ás veces, arrastrándome e gateando cáseque sempre; de cote oíndo o estrondo épico das montañas de auga que o mar baticaba contra os penedais impasibles, e decote envolto e agarimado de brétemas e escumas.

            Cando cheguei á punta da Barca, senteime a. acougar no adro do santuario da Virxen, e cheo de compasión e lástima, fun contando os barcos e os vapores que aló na lonxanía aparecían e desaparecían cabeceando.

Coma unha bandada de gaivotas brancas entraba pola boca da ría un fato de lanchiñas pescadoras, e, pola carretera, marcheime ollando cal áxiles cortaban as rompentes temerosas e as ondas feras.

            O meu paso polas rúas foi lento e procesional; detido por cantos veciños me atopaban e contestando en tódalas portas aos saúdos e preguntas das nenas que panillaban ao sol.

 

VIII

 

Aquela noite non me descuidei, e dendes moi cedo esperei na casa a que chegase Ramona e a sobriña a faceren a xunta a carón do lar. Recei devotamente o santo rosario, e cando Eduardo foi para o despacho a continua-las súas devocións e face-las súas lecturas, principiei a conta-la historia da Buserana. Ramona e Sabela entretíñanse de ves en cando coas labores e trocaban rapidamente preguntas e explicacións; pero Andreíña, sen palpebrexar, seguía con todo interés a miña relación:

            - Unha vez, hai desto xa moitísimos anos, tantos que aínda os avós dos nosos bisavós non naceran, chegou a porta do castelo, un aventureiro trobador. Este castelo, erguido enriba dun castro céltigo, de altas torres e paredes ciclópeas, está situado non lonxe de aquí, no lugar que hoxe chamamos dos Castelos. Nel vivía o máis poderoso Señor das terras de Nemancos e Soneira que domeñaba sen rival dendes das beiras do Xallas deica as ribeiras do mar. Tiña este cabaleiro unha filla moza, linda e boa, cuxa sona pasaba os límites do señorío do seu pai e chegaba ás máis apartadas montañas, e enchía os salóns das mansións aristocráticas das vilas do Reino. Esta garrida princesa era orfa de nai e vivía na compaña dunha vella parenta do conde, O conde pasaba longas tempadas ausente, adicado a empresas guerreiras contra os mouros. Pois, ben, nunha destas ausencias do castelán chegou o aventureiro trobador.

            O trobador, mozo lanzal, de roibas guedellas e ollos de ensoño, acompañándose do seu melodioso laúde que levaba decote ao lombo, cantou unha noite ao pé das murallas do soberbio castelo. Improvisou unha tenra cántiga de amor, tan doce e melancónica, que arrincou bágoas á tódolos habitantes da mansión, e hastra as estreliñas do ceo agacharon os seus luminosos palpebrexos tras dos lenzos das nubes viaxeiras que comenzaron a deitar miúdas pingotas de orballo .

            Aquela canzón desfechou as portas do castelo e tamén, de par en par, as do delicado corazón da linda castelá. O amor xurdiu potente e domeñador, axuntando e queimando as almas nobres dos dous rapaces. Felices pasearon o seu idilio por estas verdecentes campías e por estes coídos e ribeiras de traxedia. Frente ao mar, o garrido Buserán (que así se chamaba o inspirado trobador), improvisaba canzóns de fineza e constancia invencibles que Florinda, a castelán, escoitaba embebida e trasportada ás máxicas rexións do encanto e da quimera.

            Mais todo nesta vida remata. Os namorados foron traídos a realidade coa chegada do conde, que ao ser sabidor daquel amor rompeu con man de ferro o lazo que os axuntaba. Buserán foi botado do castelo e Florinda encerrada no seu aposento. A pobre nena aínda puido oír algunhas noites o acento enfeitizador das cántigas do amante, pero, despois, en van escoitaba no silencio. Nunca máis a voz querida chegou ao seu encerro.

            E un día toleou. Toleou, cando pasados moitos meses e recobrada a súa libertade. oíu asombrada a un coitado pastor referir como o trobador, unha noite tormentosa, foi arroxado polos servidores do Señor nas negras entrañas dunha fonda furna da Costa Alta.

            Dende entón Florinda vagaba pola costa brava, buscando o seu amado. Un fiel e vello servidor seguíaa decote vixiando os seus pasos. E este, unha noite, co espanto reflexado na face, os ollas desbugallados e os cabelos crispados, chegou ao castelo berrando: - Señor, Señor, a súa filla foi arrebatada do mundo. Levouna Buserán para o fondo dunha furna!.

            Cando se calmou un pouco e puido enfia-las ideas, contou que ao anoitecer, seguindo coma sempre a infeliz Florinda, viu que esta baixaba á présa polo monte Cachelmo cara ao mar. El tomou a mesma dirección correndo a ver se a atrapaba, temeroso de que se despenase pola xigantesca furna que naquel sitio abre a súa boca enorme. Pero non puido atrapala e, pasmado, viu que cando chegou á beira do abismo detívose berrando: Buserán, Buserán, meu amado Buserán! Entón oíu distintamente a voz do trobador que cantaba unha das súas máis lindas canzóns. De súpeto unha xigantesca ola estrelouse aló embaixo nos penedais e unha columna de brétema subiu, subiu, hastra onde ela estaba, e desfiañándose, coma o fume que sae das chemineas do pazo, deixou ver a figura lanzal de Buserán que estreitando nos seus brazos a Florinda, levouna e mergullouse con ela nas fondas escuridades da furna.

            Esta é a historia da Buserana, que así se chama dende aquela a furna que se abre na faldra do Cachelmo, e din os pescos que alí baixan a pescar, que aínda hoxe óense moi a miúdo, en determinadas noites, as doces cántigas de Buserán. Pero do que non hai dúbida ningunha é que, dende este sucedido, ten aquela furna a virtude de facer que sexa cegamente amado o que a ela baixe a pedir correspondencia ao seu amor. Sei de moitos e moitas que querendo sen seren correspondidos, baixaron alí e conseguiron seren adorados por quenes de antes eran desdeñados.

            O remedio é seguro, pero a cuestión está en baixar a aquelas fonduras sen escorrer e ficar esnaquizado antre os penedos.