O DEPUTADO POR BEIRAMAR

 

 

O zapateiro señor Pepe saíu do seu portal co mandilón de coiro posto e a gaiola co merlo asubiador na man; ollou con lecer, como home intelixente e de bon gusto, para a praza chea de perendengues; fixo unha carantoña irónica, xirou sóbor dos talóns, pendurou dun cravo da fachada a xaula de pau que el mesmo, tempos atrás, fixera coa súa navalla, e, estricando os beizos, asubiou a alborada contra o merlo. O paxaro, entón, brincou enriba dunha cana que atravesaba a gaiola e, movendo as negras plumas do rabo, deixou fuxir polo peteiro avermellado o fío arxentino do meigo himno enxebre.

Satisfeito, entrou na taberna do lado, pediu un cazolo, pondo unha cadela enriba do mostrador, apurou dun sorbo a copa de augardente, limpou a boca coa manga da camisa e voltouse para fóra dicíndolle ao taberneiro:

- Bo día amañece pra [1]que don Manoel [2]luza diante do deputado a súa lanvita [3]e mailos seus lambecús, amén da muller e a filla.

-Xa se coñece, -rosmou o taberneiro, -que o fel da envexa é a túa primeira parva.

- Naturalmente, polas lambetadas que el me dá e as firmas que ll´eu regalo. -Repuxo o zapateiro saíndo teso, ergueito, cuáseque maxestoso do establecemento.

Na porta tropezou cun fato de aldeáns vestidos coa roupa de garda que, sen movérense, escoitaban o merlo e ollaban para a verde follaxe da praza. Rempuxou cun ombro, facéndose paso, mentras que lles preguntaba con sorna:

 

            - Sodes invitados pra o recibimento que se ten de facer hoxe ao noso deputado?

            - Non, señor, vimos a xantar e contestar aos vivas que ten de dar o Fidalgo de Brandomil.

Respondeu un vello que apuraba furioso unha punta.

- Dese xeito o deputado non vai estima-los vosos berros.

- Se os estima o Fidalgo abonda, que é o que reparte o consumo e cobra as rendas.

O señor Pepe, cúaseque indignado, exclamou:

- Non tendes vergoña.

E o vello , engruñando as costas e torcendo a boca, sentenciou:

- Pro temos lombo.

- Así sempre seremos ninguéns.

Dixo o zapateiro, e meteuse  cheo de  carraxe no seu cativo taller, escoitando como aquel velliño deixaba fuxir entre o fume do cigarro estas parolas:

- Mellor era que fóramos ninguéns, que vivíramos en ningures e ninguén se lembrase de nós.

O señor Pepe colleu unha sola e baticouna con rabia. Daba co martelo forte, moi forte, coidando que aqueles golpes caían na cachola do cacique máximo don Manuel, no peito do Fidalgo de Brandomil, no lombo do cura de Brandoñas e nos papos de tódolos comellóns que axudaban a devasta-la terra.

II

OLLANDO ATRÁS

 

Orfo dendes dos seus primeiros anos, o Marqués de Nemancos criouse no pazo, mouro e longo, que se ergue no medio do lugar que da nome ao seu título e a comarca, baixo o cuidado [4]de unha nobre vella, irmán do seu avó paterno; muller devota e ríxida que se consumía no seu fervor cal lampariña de aceite en noite de inverno.

 

Baldeiro o seu corazón dos amores grandes da familia que, como o ar, enchen tódolos currunchos da i-alma, fuxía espantado daqueles salóns sonoros e tristes que arrepiaban as carnes.

 

Cal o náufrago busca areloso a ribeira, loura baixo os tenros agarimos do sol, el, instintivamente, buscaba a caloriña benfeitora das parentas das Torres de Romelle. [5]

 

Unha carreiriña dun can separaba o Pazo das Torres, e a distancia salvábase presto por un sendeiro florecido e arrecendente que se retorcía, brillador e ledo, por antre roseiras, maceiras e cerdeiras. As terras das dúas mansións señoriás [6]estreitábanse fraternás, brincando por riba dos fitos vergoñosamente perdidos na verde exuberancia das frondas rumorosas.

Por aquel sendeiro corría o neno de Nemancos a lambetear das mornas caricias de Da. Sabela de Moscoso, viúda do Sr. de Romelle, e a xogar coa súa linda filliña María Asunción que, tres anos máis nova que el[7], sabía xa amostrarlle un tesouro inefable de bondades e tenrezas.

Ai, os tempos da infancia, que deixan na i-alma un regueiro de luz inestinguíbel! Quen pode lembrarse deles sen sentir unha doce melancolía que apreixa o corazón con man de suaveterciopelo e arrinca dos ollos bágoas consoladoras?

 

Entón Álvaro e María, bolboretiñas inquedas, brincaban antre as polas dos buxos do xardín e cacheaban niños nas copas abalantes dos respectuosos alcipreses, sobre a ollada doce e vixiante da garrida dona de Romelle.

Entón a felicidade lostregaba nas roibas crechas dos pícaros i-a dona garrida vía dous anxos revoar en torno deles.


 

[1] Forma popular por para. Mantemos sempre esta forma

[2] Mantemos os nomes do original, formas populares galegas

[3] levita

[4] Forma dialectal por coidado

[5] O Pazo de Romelle, en Loroño, Zas, sitúase nunha fermosa panorámica. Rodeado dunha alta muralla ameada. Na parte de atrás hai uns fermosos xardíns barrocos. Planta rectangular con torre ameada e corpo central. Ten as armas dos Caamaño e Ribadeneira. Muros de cantería. Cornixa de pedra labrada. Cuberta de tella curva. Porta con doelas. Escudos en fachada principal e na capela. Galería á fachada posterior. Escalinata de cantería.

[6] Forma dialectal por señoriais

[7] Mantemos este castelanismo. O normal sería “máis nova ca el”